0591 745 455

Icoon pinterest
Facebook logo van de facebookpagina van het Centrum Ontwikkeling en Educatie
Icoon twitter
LinkedIn icoon

Zie jij het verband tussen emoties en leren?

Het begon met een boek dat ik jaren geleden eens las. De titel van het boek is: Het magische kind, geschreven door J. Chilton Pearce & C. Nemeth-Linnebank.
Het is een ontzettend inspirerend boek over de creatieve intelligentie van een kind en hoe we er in onze wereld mee omgaan. Een verhaal in het bijzonder raakte me enorm en dat is onderstaand verhaal. Het is best een stukje om te lezen, maar echt de moeite waard:

Marcel Geber reisde in 1956 dankzij een onderzoek toelage van het Kinderfonds van de Verenigde Naties naar Afrika om de gevolgen van ondervoeding op de intelligentie van zuigelingen en kleine kinderen te bestuderen. Ze concentreerde zich op Kenia en Oeganda en deed een gewichtige ontdekking. Ze ontdekte de meest vroegrijpe, briljante, voorlijke kinderen die ooit ergens gevonden waren. Deze zuigelingen hadden, aanhoudend en extatisch, geglimacht vanaf op z’n laatst hun vierde levensdag. Bloedanalyse toonde aan dat rond die vierde dag na de geboorte alle adrenaline van de geboorte-stress volledig verdwenen was. Het sensomotorische leren en de algemene ontwikkeling waren fenomenaal, ja wonderbaarlijk. Deze Oegandese zuigelingen waren de Amerikaanse of Europese kinderen maanden vooruit. Deze superieure verstandelijke ontwikkeling ging de eerste vier jaar door. (Later zal  beschreven worden waarom ze op deze leeftijd eindigde). Deze kinderen werden thuis geboren, meestal alleen door de moeder zelf ter wereld gebracht. Het kind werd nooit gescheiden van de moeder, die het voortdurend masseerde, liefkoosde, voor het kind zong en ermee speelde. De moeder droeg haar niet ingebonden zuigeling steeds in een draagdoek tegen haar naakte borst. Ze sliep met haar baby. De baby dronk voortdurend, naar zijn eigen zin. Deze baby’s waren verbazingwekkend lang wakker – opgewekt, waakzaam, tevreden, rustig. Ze huilden vrijwel nooit. Hun moeder was aan hen gebonden en voelde hun geringste behoeften aan voordat die met huilen tot uiting gebracht moesten worden. De  moeder reageerde op ieder gebaartje van het kind en hielp het kind bij iedere beweging die het trachtte te maken, zodat  iedere beweging waar het kind het initiatief toe nam onmiddellijk succes opleverde. Wanneer ze twee dagen oud waren, zaten deze zuigelingen kaarsrecht overeind, alleen b ij hun polsjes vastgehouden, met een prachtig uitgestrekt rugje en het hoofd volmaakt in evenwicht, terwijl hun duidelijk gerichte ogen intensief en begrijpend naar hun moeder keken. En ze glimlachten en glimlachten maar.
Beweging is voor dit kind de natuurlijke toestand en het slaapt veel beter  in beweging dan in onbeweeglijke toestand. De Oegandese zuigeling verlaat het bekende nooit en toch beweegt hij zich voortdurend, veilig verschanst bij die matrix (in draagdoek of op de rug) in zeer stimulerende nieuwe ervaringen. Nieuwe zintuiglijke gegevens stromen binnen terwijl  moeder vlakbij is ter voortdurende bevestiging van de conceptuele basispatronen waar al het nieuwe naar verwezen kan worden. Dit is de ideale leersituatie, een automatische spanning-ontspanning-cyclus die in een voortdurende stimulering en geborgenheid voorziet.

Met zes à zeven weken konden al deze 300 kinderen uit het onderzoek al behendig kruipen, zelf gaan zitten, en zaten ze gefascineerd tijdenlang in de spiegel  naar zichzelf te kijken. Tussen de zesde en zevende maand deden de Oegandese kinderen met succes de “speelgoedkist-test”: Geber toonde de baby een stuk speelgoed, liep de kamer door en legde het speelgoed in een grote doos; het kind sprong op, rende naar de doos en haalde het speelgoed eruit.

In Oeganda laat de moeder, volgens het strenge, onverbrekelijke gebruik of taboe van die cultuur, haar kind wanneer het ongeveer vier jaar oud is heel duidelijk, zorgvuldig, volledig en zonder enige waarschuwing vooraf in de steek. Van de ene op de andere dag weigert ze plotseling zelfs het bestaan van het kind te erkennen. Het kind wordt a.h.w. voor haar onzichtbaar. Het wordt dan naar een afgelegen dorp gestuurd om door verwanten te worden opgevoed of aan de buren gegeven om het verder groot te brengen. De psychische schok van het  verlaten worden is voor het kind overstelpend. Er volgt een ernstige depressie en veel kinderen overleven de schok niet.

Op dit moment staat de groei van de intelligentie grotendeels stil.

Ik kan me nog precies het moment herinneren dat ik deze laatste zin las: “de groei van de intelligentie staat grotendeels stil”. Wow! Ik was er helemaal stil van. Welke enorme gevolgen zo’n ervaring heeft op het leervermogen van een kind. Eerst word je meegezogen in die enorme voorsprong die ze beschrijft die deze kinderen hebben en dan opeens….. alles houdt op.

Een ervaring als in Oeganda maken we hier in onze samenleving gelukkig niet mee. Het hield me echter wel bezig hoeveel ervaringen kinderen soms mee kunnen maken die dus ook effect zullen hebben op de ontwikkeling van het leervermogen.

Een leerling waar ik vorig jaar mee werkte had regelmatig wel eens te maken met wat pesterijen in de klas of eenvoudig weg veel onrust in de klas. Wanneer deze leerling kwam om met me te werken aan het huiswerk en studie en wanneer hij tijdens deze dag geconfronteerd was geweest met iets vervelends, merkte ik duidelijk dat hij minder kon onthouden en zelfs minder dingen wist.

Over het algemeen wist hij best veel en vond hij het leuk om zaken te vertellen over de vakken die hij leuk vindt. Wanneer de dag niet goed was gegaan voor hem, leek het opeens alsof hij een heleboel kennis was verloren. Zaken die we de week ervoor hadden besproken, leken als sneeuw voor de zon te zijn verdwenen uit zijn hoofd.

De eerste keer vond ik het zo opvallend dat ik me realiseerde dat er wel iets aan de hand moest zijn geweest, omdat ik geen verklaring kon vinden voor de “terugval”. Ik stopte met het werken aan het huiswerk en vroeg maar eens hoe zijn dag was geweest. Zo werd duidelijk dat er specifiek die dag vervelende dingen waren gebeurd.

Gelukkig gebeurde het niet elke dag, maar zodra ik een terugval kon ontdekken in het leren, stootte ik ook weer op bijbehorende nare gebeurtenissen.

Ieder mens, ieder kind ervaart alles op zijn eigen manier. Wat voor de één een afschuwelijke ervaring is, is voor de ander niet belangrijk. Voor een heleboel situaties kunnen we wel bedenken dat het emotioneel veel met een kind doet: een overlijden van een ouder, een scheiding, mishandeling en ga zo maar door. Niet alle ervaringen zijn echter eenduidig te benoemen als “vervelend” of emotioneel bepalend.

Belangrijk is om naar het kind te luisteren, het kind te observeren en te zien waar het kind emotioneel moeilijke momenten ervaart en heeft ervaren.

Je kunt je kinderen niet altijd behoeden voor emotioneel belastende ervaringen, ook al zouden we dat ongetwijfeld het liefst als ouders en opvoeders willen.

Bewust zijn van de impact van bepaalde ervaringen is echter al het halve werk.

Heb jij ervaringen opgedaan die het verband tussen emoties en leren zichtbaar maakt(e)? Ik hoor en/of lees graag je reactie!

3 oktober 2013

Reactie toevoegen

CAPTCHA
Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.